Komórki HeLa: Historia, pozew sądowy i ugody

Historia komórek HeLa jest głęboko powiązana z życiem Henrietty Lacks, kobiety, której komórki raka szyjki macicy były źródłem pierwszej nieśmiertelnej linii ludzkich komórek. Komórki te zostały pozyskane przez naukowców ze szpitala Johns Hopkins podczas jej leczenia w 1951 roku, bez jej wiedzy i zgody, co stanowiło znaczący, choć kontrowersyjny kamień milowy w badaniach medycznych. Narracja ta została przekonująco uchwycona w książce "The Immortal Life of Henrietta Lacks", która bada wpływ komórek HeLa na naukę i kwestie etyczne związane z brakiem zgody. Historia komórek HeLa i Henrietty Lacks rzuca światło na nieoceniony wkład tych komórek w liczne przełomowe odkrycia naukowe, jednocześnie podkreślając ważne kwestie etyczne w badaniach medycznych.

Kalendarium wydarzeń

Osobista historia Henrietty Lacks

Henrietta Lacks, pierwotnie nosząca imię Loretta Pleasant, urodziła się 1 sierpnia 1920 roku. We wczesnych latach życia pracowała jako rolnik uprawiający tytoń oraz zajmowała się zwierzętami i ogrodem. Opuściła szkołę w szóstej klasie, aby utrzymać rodzinę.

Po śmierci matki Henrietta przeprowadziła się do dziadka ze strony ojca. W 1941 roku poślubiła Davida "Day" Lacksa i przeniosła się do Turner Station w stanie Maryland, gdzie urodziła pięcioro dzieci. Kilka miesięcy po urodzeniu piątego dziecka Henrietta doświadczyła niepokojących objawów, w tym bolesnego węzła szyjki macicy i krwawienia z pochwy. Szukała pomocy medycznej w szpitalu Johnsa Hopkinsa, który w tamtym czasie leczył czarnoskórych pacjentów tylko na segregowanych oddziałach.

Odkrycie i leczenie

Dr Richard Wesley TeLinde, katedra ginekologii w szpitalu, był krytykowany za rozległe chirurgiczne usuwanie tkanek u pacjentek z wczesnym stadium raka szyjki macicy w celu zbadania zachowania choroby. Dr George Gey, kierownik badań nad tkankami, wykorzystał te tkanki do opracowania pierwszej nieśmiertelnej linii ludzkich komórek w laboratorium, co było zgodne z jego zainteresowaniem przetrwaniem komórek w warunkach laboratoryjnych. W międzyczasie Henrietta Lacks przeszła biopsję 5 lutego 1951 r., ujawniając duży, złośliwy guz szyjki macicy. Jej leczenie lampami radowymi doprowadziło do bezpłodności, o czym nie została poinformowana i prawdopodobnie odmówiłaby. Pomimo leczenia, jej rak postępował i zmarła 4 października 1951 roku.

Bez wiedzy Lacks, próbki tkanek pobrane podczas jej leczenia bez jej zgody doprowadziły do odkrycia komórek HeLa, pierwszych ludzkich komórek, które mogły rosnąć w nieskończoność w hodowli.

Świadoma zgoda

W latach pięćdziesiątych XX wieku powszechne było, zwłaszcza w Johns Hopkins, pobieranie próbek tkanek od pacjentów, w tym pacjentów z rakiem szyjki macicy, bez ich zgody lub wiedzy, ponieważ nie istniały ustalone protokoły wymagające zgody pacjenta na takie praktyki. Obecnie procedury świadomej zgody są znacznie bardziej rygorystyczne, obejmując różne metody, takie jak zgoda elektroniczna, ustna lub pisemna, i muszą zawierać szczegółowe informacje na temat wykorzystania, przechowywania i potencjalnych przyszłych zastosowań badawczych tkanek ludzkich. Wymogi prawne dotyczące świadomej zgody w badaniach klinicznych są określone w 21 C.F.R. § 50.20 dla badań regulowanych przez FDA, a szerszą ochronę zapewnia 45 C.F.R. Part 46 Departamentu Zdrowia i Opieki Społecznej Stanów Zjednoczonych. Pobranie komórek Henrietty Lacks miało miejsce przed ustanowieniem tych przepisów, podkreślając kwestię etyczną dotyczącą przede wszystkim Johns Hopkins i zaangażowanych lekarzy, ponieważ firmy takie jak Thermo Fisher Scientific, które później czerpały zyski z komórek HeLa, jeszcze nie istniały.

W odpowiedzi na kontrowersje związane z komórkami HeLa, wytyczne etyczne i przepisy regulujące wykorzystanie ludzkich tkanek w badaniach zostały znacznie wzmocnione. Świadoma zgoda jest obecnie kamieniem węgielnym badań medycznych, zapewniając, że osoby rozumieją, w jaki sposób ich tkanki zostaną wykorzystane i dając im autonomię w podejmowaniu świadomych decyzji.

Komórki Henriette Lacks, pozwy sądowe i ugody

Pozwy sądowe dotyczące komórek HeLa Henrietty Lacks, w tym znacząca sprawa przeciwko Thermo Fisher Scientific, koncentrują się na nieautoryzowanym wykorzystaniu komórek Lacks, pobranych bez zgody w 1951 r., które później stały się kluczowe dla postępów w medycynie, takich jak rozwój szczepionek i badania nad rakiem. Pomimo znaczącego wkładu naukowego, rodzina Lacks nie otrzymała rekompensaty ani uznania przez dziesięciolecia. Działania prawne, w szczególności przeciwko Thermo Fisher Scientific, koncentrowały się na kwestiach etycznych i prawnych związanych z prawami do zysków z próbek biologicznych uzyskanych bez zgody, podnosząc kwestie świadomej zgody i komercyjnego wykorzystania ludzkich materiałów biologicznych. Chociaż szczegóły ugody z Thermo Fisher nie zostały ujawnione, wydarzenia te, wraz z umowami z NIH dotyczącymi wykorzystania danych genomowych komórek HeLa, oznaczają postęp w uznaniu wkładu Henrietty Lacks i jej rodziny, a także znaczenia względów etycznych w badaniach biomedycznych.

Dalsze wyzwania prawne były kontynuowane wraz z pozwem przeciwko Ultragenyx Pharmaceutical, Inc. złożonym 10 sierpnia 2023 r., o bezpodstawne wzbogacenie z komercyjnego wykorzystania komórek HeLa, podkreślając ciągłe obawy w branży biofarmaceutycznej dotyczące wykorzystania materiałów biologicznych uzyskanych bez odpowiedniej zgody. Sprawa przeciwko Ultragenyx, podobnie jak ta przeciwko Thermo Fisher, podkreśla szersze implikacje dla branży, sugerując, że inne firmy mogą również stanąć w obliczu podobnych roszczeń z powodu powszechnego wykorzystywania komórek HeLa i innych materiałów biologicznych pozyskanych kilkadziesiąt lat temu na podstawie przestarzałych standardów zgody. Przypadki te podkreślają ewoluujący krajobraz standardów prawnych i etycznych w badaniach biomedycznych oraz potrzebę zajęcia się przez branżę kwestiami zgody, własności i odszkodowania za materiały biologiczne.

Historia Henrietty Lacks w filmie i mediach

Zarówno w książce "The Immortal Life of Henrietta Lacks" autorstwa Rebecci Skloot, jak i jej filmowej adaptacji, historia Henrietty Lacks ożywa, opisując podróż jej komórek, które stały się pierwszą nieśmiertelną linią ludzkich komórek, znaną jako komórki HeLa. Adaptacje te badają przełomowy wkład komórek HeLa w nauki medyczne wraz z etycznymi dylematami Lacks i jej rodziny oraz osobistą narracją, podkreślając przecięcie postępu naukowego z prawami jednostki i etyką.

Trwające dziedzictwo

Kontrowersje wokół komórek HeLa przypominają o złożoności etycznej, która może pojawić się na przecięciu postępu naukowego i praw człowieka. Podczas gdy komórki HeLa pozostawiły niezatarty ślad w naukach medycznych, historia Henrietty Lacks służy jako przejmujące przypomnienie znaczenia zabezpieczeń etycznych i szacunku dla jednostek w dążeniu do wiedzy naukowej. Dziedzictwo komórek HeLa nadal stanowi dla nas wyzwanie, aby zachować delikatną równowagę między postępem a etyką.

Komórki HeLa szybko stały się naukową sensacją ze względu na ich niezwykłą zdolność do dzielenia się w nieskończoność. Zostały one rozesłane do laboratoriów na całym świecie, co doprowadziło do licznych przełomów naukowych. Jednak fakt, że komórki te zostały pozyskane od człowieka bez jego zgody, rodzi poważne pytania natury etycznej.